Emakumeek dantza-jauziak dantzatzearen alde bozkatu dute Luzaiden

2016/04/04
Emakumeek dantza-jauziak dantzatzearen alde bozkatu dute Luzaiden

150 lagun inguruk parte hartu du Luzaideko Bolanten batzordeak martxoaren 24an, 25ean eta 26an egindako galdeketan. Horietatik %75ek baiezkoaz erantzun dio egindako lehen galderari: "Mutilek egiten duten bezala, neskek dantza taldean parte hartzearen alde zaude?". Iritzia eman dutenen %20k ezetz erantzun dio galderari eta %5 balio gabekoak izan dira. 

Baietz diote, beraz, luzaidarrek, neskek orain arte Bolant Egunean dantzatu ez dituzten dantzak, dantza-jauziak ere egin beharko lituzketela. Taldeko neskek dantza horiek herritik kanpo dagoeneko dantzatzen dituzte, baina Pazko igandez ospatzen den Luzaideko festa handian bazterrean izaten dira gizonezkoei begira dantza horietan.

Neskek jauziak dantzatuz gero nola jantzita egin beharko luketen ere galdetu du Bolanten batzordeak. Galdeketan jasotako erantzunen %65ek gaur egun neskek darabilten jantzia (gerruntzea eta gonarekin) erabili beharko luketela diote, %18ek mutilek darabilten jantzi berbera (petxera eta xingolaz apaindutako alkondara eta prakak) erabiliko beharko luketela neskek, eta %17k diote beste jantzi bat asmatu beharko litzatekeela neskentzat.

Nexkatoak 1968tik

Luzaide, 1972. Argazkia: Luzaideko ddantzak, Miguel Angel Sagaseta.
Luzaideko Bolanten batzordeak antolatutako galdeketa herritarren iritzia ezagutzeko antolatu da, baina erabakia Bolanten batzordeak berak hartuko du, ez da galdeketa loteslea izan. Datorren edo hurrengo urteetara begira egin da galdeketa eta beharrezkoa den denbora hartuko dute gogoeta egiteko eta hurrengo urratsa zein izango den erabakitzeko.

Miguel Angel Sagasetak jasota duenez, emakumeak, Nexkatoak izeneko taldean, 1968tik ari dira parte hartzen Luzaideko bolant festan. Kontra-dantzetan eta dantza-luzian parte hartu behar zuten neskak ziren hasieran. Lehen urte horietan dozena bat inguru izaten omen ziren, kontra-dantzetan behar ziren kopurua zehazki.

Emakumeen jantziaren bilakaera

Sagasetak jaso duenez, 1968an sortu zen Nexatoen jantzia, hain zuzen ere kontra-dantzak modu formalean ematen hasi ziren urte berean. Horretarako emakumeen jantzia Jose Migel Esparza lesakarrak diseinatu zuen Jabier Sanzberro Luzaideko erretore izandakoaren enkarguz.

Luzaideko nexkatoak, 2010. Argazkia: Mikel Irure - Ezpalak jaialdia.
Blusa zuria, gerruntzea, gona, galtzerdi zuriak, gerritik zintzilik zeramaten zetazko zapia eta txapin beltzek osatzen zuten jantzia. Nesken erdiak gerruntze berdea eta gona beixa zeramaten, ete beste erdiak gerruntze granatea eta gona grisa. Gonak belaun gaineraino iristen ziren, motz xamarrak beraz. Janzkera hau hamar urtez, 1968 eta 1978 bitartean erabili zuten neskek.

Nexkatoen jantzia 1978 inguruan aldatu zen. Gona zuriak ordezkatu zituen aurreko gona grix eta beixak. Gona zuri hau aurrekoak baino luzeagoa da, ia orkatileraino iristen baita, eta bi xingolaz apainduta ageri da inguru osoan, gorria goian eta berdea azpian. Txapin beltzen ordez espartinak daramatzate, hauek ere xingola gorri eta berdez apainduak. Zetazko zapia desagertu egin da.