Arantzako gazteak goizeko 9tan elkartuko dira elkarrekin gosaltzeko. Ondoren herriko gazteak Arantzako kaleetan zehar ibiliko dira eskean mozorro zuriak jantzita.
Ohikoena da Arantzako mozorro zuriak, inaute astea baino bi aste lehenago ateratzea eskean, baina hala ere, ez da beti horrela izaten.
Inauteri garaian bete-betean sartuta gauden honetan Lapurdikoei leihoa irekitzea pentsatu dugu. 60. hamarkadan galtzear egon ostean, haien berreskuratze lanetan zerikusi handia izan zuen Thierry Truffaut ekarriko dugu inauteri eder hauez hitz egitera.
Lapurdiko inauterien lehena eta oraina, kontserbazioa eta modernizazioa
Testu zaharren berri emanez hasiko du lau atal nagusi izango dituen hitzaldia Truffautek. Besteak beste Ostegun gizeneko idien entzierroak, inauterien heriotza eta San Pançar (zanpantzar), maskak eta eske errondak eta dantzari taldeak (kaskarotak eta segizioa) jarriko ditu mahai gainean. Denboran hurbilduz, zuzeneko iturrietatik jasotako XX. mendeko inauterien tradizioaz jardungo du jarraian 60. hamarkadara iritsi arte. Izan ere, galtzear zeuden garaian "Revivalism labourdin" deituriko kontserbazio eta modernizazio garai berrian murgilduko dira Lapurdiko inauteriak, Truffautek bera protagonistetariko bat zutela berreskuratze eta berpizte lan horretan.
Amaitzeko gaur egungo inauteriak Lapurdiko txoko desberdinetan zertan diren azalduko dizkigu, denak ere beregan ohikoa den legez hamaika irudi eta argazkiz lagunduta aretoko pantaila handian: kaskaroten erronda moduak, maska taldeak, zirzilak eta hartza, zanpantzar eta pertsonaia eta dantza berrien sorkuntzak.
Thierry Truffaut (Baiona, 1957)
Antropologia soziala eta eta historikoa ikasi zituen Pariseko Le Hougan, Gizarte Zientzien Goi Ikasketen Eskolan eta Etnologian doktoregaia, Tolosako Antropologia Etxeko kide da. Euskal Herriko, Gaskoinako eta Pirinioetako festa eta inauteriak ditu ikergai azken berrogei urtetan. Euskal Dantzarien Biltzarrako presidente izan da eta Lapurdiko inauteriaren berrezartze prozesuan parte hartu zuen besteak beste Pierre Bettelu, Pierre Gil eta Claude Iruretagoienarekin, eta EDB, Begiraleak eta Lapurtarrak elkarteen babesean. Hainbat artikulu eta ikerketa lan argitaratu ditu inauterien inguruan, eta Zubieta eta Lapurdiko inauteriak sakon ikertu zituen Joaldun et Kaskarot (Elkar, 2005) liburuan. 2005ean Jose Migel Barandiaren bekarekin saritu zuten.
Dantza eta bertsoa gurutzatzen den lekuan hasi zen sormen honen bidaia. Konpainiak sormenezko lurralde berriak esploratzen jarraitzen du eta oraingoan bertsolaritzaren soinua mugimendu garaikide bihurtzen du.
Sustrai Colina, Xalbador, Aitor Mendiluze, Lazkao Txiki, Uxue Alberdi, Odei Barroso eta bertsolari gehiagoren errimekin egingo dute dantza bost dantzarik. Igelaren bandak jarri die soinua bertsoei, eta Thierry Biscary, Maddalen Arzallus eta beste hainbatek jarri diote ahotsa. Bertsoa entzun, dantza ikusi eta emanaldia biziaraziz.
Zuzendariak: Aiert Beobide, Unai Elizasu Koreografia: Talde sorkuntza Dantzariak: Aiert Beobide, Amaiur Luluaga, Anne Jauregi, Iñigo Etxeberria, Irati Sorondo, Jon Arsuaga, Nagore Zabala Aurkezle eta gai jartzailea: Unai Elizasu Testuak: Sustrai Kolina, Xalbador, Aitor Mendiluze, Lazkao Txiki, Aitor Sarriegi, Uxue Alberdi, Odei Barroso, Ibon Ordoñez Musika: Igelaren Banda, Bixente Martinez, Amaiur Cajaraville, Hasier Oleaga Ahotsak: Maddalen Arzallus, Thierry Biscary, Aitor Mendiluze, Irati Sorondo, Anne Jauregi.
*Donapauleko Herriko Etxea eta Argitze elkartearekin partaidetzan.
Dantza garaikideko Gasteizko konpainia bat da Larrua proiektua. Jordi Vilaseca eta Aritz Lopezek zuzentzen dute, eta 10 urteko ibilbide oparoa beteko du 2025ean. Haien lanetan, sinbiosi benetan berezia lortzen dute alderdi fisikoaren eta emozioen artean, eta publikoarekin konexio sakona ezartzen dute euren proposamen artistikoen bidez.
Proiektu berri honetan gizakion barne-munduetan murgilduko dira. Esplorazio koreografiko baten bidez, 40 urtetik gorako dantzarien heldutasun eszenikoaren balioa nabarmentzearen alde egin dute. Gorputz horiek istorio bat gordetzen dute: euren egungo istorio gizatiarra. Bizi izan dutela senti daiteke. Dantzan egin dute, sufritu, gozatu. Eraldatu dira, modu askotan. Gorputz erabiliak dira, esperientziaz beteak. Eta, aldi berean, pixkanaka, gero eta gehiago interesatzen zaie ideiak aurkeztea, zerbait menderatzen dutela erakustea baino. Ikuspegia aldatu da: lasaitasuna dario, pazientzia. Emozioa ez da hain bizia, baina sakonagoa da. Lasaitasunak denbora ematen du behatzeko eta hausnartzeko, lanaz eta hari heltzeko moduaz ikuspegia zabaltzeko.
Adriana Bilbao eta Lucia Ruibal, Jesulede Utrera eta JoseAlmarchari batu zaizkie emozioz, pasioz eta iratxoz betetako tablao bat eskaintzeko. Gau intimoa, flamenkoa bere egoerarik puruenean biziko duzuna, konpasaren indarrarekin eta tradizioaren sakontasunarekin.
Noiz:
2026/02/28
11:00 Non:
Markina-Xemein, Xemeingo eliza
Herriko eragile, elkarte eta norbanakoek dantza, antzerkia, bertsoa eta musikan oinarri dituen artedrama osatu dute, libertimenduen egitura eta ezaugarrietatik abiatuta; Dibertimendue deitu diote. Xemeingo elizatik hasiko da.
Noiz:
2026/02/28
17:00 Non:
Galdakao, Torrezabal Kultur Etxea
*Bi saio: 17:00 eta 18:30.
Bizitzari hasiera emateko erritual gisa eraikitzen da. Mimesis dantza-ikuskizuna, non musikak, argiak eta mugimenduak haurren prozesu kognitiboari erantzuten baitiote. Espainiaren eta Alemaniaren artean egindako nazioarteko ekoizpen zaindua da, ideia jakin batetik abiatzen dena: imitazioa munduarekin harremanetan jartzeko bidea da. Zer ikusi, hura errepikatu; errepikapena dugu gizakiok ikasbide.
Publikoa agertokiaren inguruan paratuko da, 360 gradutako buelta eginez, arreta eta aurkikuntza bultzatzen dituen espazio malgu batean.
Ideia, koreografía eta antzezleak: Estrella García, Miguel Quiroga
Zuzendaritza artistikoa: Estrella Quiroga
Musika originala: Miguel Pérez Iñesta, Emmanuelle Bernard
“Hasta el último baile”dantza garaikidea ikuskizuna da. Testua eta zuzeneko musika uztartzen ditu. Denboraren joanaz, gorputzaren eraldaketaz, absentziez eta oroitzapenez hitz egiten du. Istorio desordenatu bat kontatzen du. Oroitzapenak, beste pertsona batzuen ahotsak, iraganeko kantak eta melodiak, non autobiografia eta fikzioa diren abiapuntuak. Zahartzaroa, gorputza eta gorputzean gelditzen diren arrasto guztiak, hausnartzeko gaiak.
Nola gordetzen dira oroitzapenak nire gorputzean? Zer forma ematen didate jada ez dauden pertsonek? Nola aldatzen da nire gorputza denboraren poderioz? Zer duzu zuk nigan?
Eva Guerrero konpainiaren proposamen honek konpainiaren estetikan sakontzen du, denboraz kanpoko poetikarekin, soinu-espazio iradokitzailearekin, eta zapore nostalgikoa duen istorio fragmentatu batekin.
“Hasta el último baile”topaketa bat da eta, aldi berean, agur bat. Gorputz asko gorputz bakar batean. Gure oraina eraldatzen duten beste pertsona batzuen ahotsak. Honaino ekarri gaituztenenen oroimena.
Deskantsu barik behar ta behar in eben emakumeen gorputzez osatutako lekue da Txatxara. Bapez ta dana pasetan dan babeslekue. Beko sue usiñe dekona. 26 kilo pisetan deuena. Inbisiblea dan lekue da Txatxara, errekan limiteatatik eskapetan dana belarrire kantetako ez ahaztuteko. Txatxara amaman arreoa da. Herentzie. Ganean beti eroango dogune.
Gure antziñekoak iñongo errekonozimendu barik indako zaintza lanetan inspiratute, Patas de gansa Kolektiboak errekan garbitzutearen bizipenak batu eta transformatu deuz afektu eta transmizio espazio bat eskaintzeko, hainbeste pisu euki zeuen lana ez ahaztuteko.
Fitxa artistikoa:
Ideia: Patas de gansa Kolektibo
Zuzendaritza artistikoa: Iratxe Bilbao
Koreografia eta interpretazioa: Iratxe Bilbao eta Leire Sanjurjo
Sortze-prozesuaren akonpainamendua: Atic S. Deba
Soinu espazioa: Mikel Bilbao
Ahotsak: Hortensia, Miren, Dolores, Rosalia, Fany, Cruz, Conce eta Maria.
Jantziteria eta eszenografia: Patas de Gansa eta Ahida Agirre
Urtarrilaren 18an hasi eta apirilaren 26an bukatuko dira 2026ko maskaradak, Zalgize, Mendikota, Ozaze eta Iruriko gazteek emanak. Guztira 15 emanaldi izango dira urtarriletik apirilera astebururo. Ohitura izaten da lehena eta azkena antolatzaileen herrian izatea; oraingoan lau herrik hartzen dutenez parte, lehenengo egunean, barrikadak Irurin egingo dira eta plazako jokoa Ozazen emango dute. Azkenengoan, berriz, Zalgizen izango dira barrikadak eta arratsaldeko saioa Mendikotan.
Zuberoako Maskaradak2026 egutegia
Urtarrilak 18, igandea: Iruri / Ozaze
Urtarrilak 25, igandea: Pettarra (Ainharbe)
Otsailak 1, igandea: Lexantzü
Otsailak 8, igandea: Muskildi
Otsailak 14, larunbata: Pagola
Otsailak 22, igandea: Altzürükü
Martxoak 1, igandea: Altzai-Lakarri
Martxoak 7, larunbata: Maule
Martxoak 14, larunbata: Idauze
Martxoak 21, larunbata: Larraine
Martxoak 28, larunbata: Aloze
Apirilak 5, igandea: Hoki
Apirilak 12, igandea: Gamere
Apirilak 18, larunbata: Barkoxe
Apirilak 25, larunbata: Zalgize / Mendikota
Maskaradak inauteriak izanik asko du inprobisaziotik, beraz, ordutegiak egunaren arabera izaten dira, bertaratu aurretik ezin jakin ezer segururik. Ohikoena lehen barrikada 9:00-10:00 bitarte hastea izaten da, baina lasai, ordu horretarako ez bazarete iristen goizean zehar beste hiru edo lau bat egiten dituzte herriko hainbat auzunetan. Emanaldi nagusia edo ofizioak, berriz, bazkal ondorenean hasten dira; herriko plazan edo frontoian normalki, eta aterpe, karpa edo biltegiren batean eguraldi txarra badago. Arizaleen mahai buelta zenbat luzatzen den, horren araberakoa izaten da saioa hasteko ordua. Normalki, 15:00-16:00 bueltan, eta hiru bat ordura luzatu ohia da arratsaldeko emanaldia.
