Hemen zaude: Hasiera Albisteak Joxemiel Bidador hil da

Dokumentuaren akzioak

Joxemiel Bidador hil da

2010/03/02 14:45
Dantzari, dantza ikertzaile eta euskaralari iruindarra hil da, buruko odol isuri baten ondorioz. Pasa den ostiralean izan zuen isuria eta egoera larrian izan da ordutik ospitalean, gaur azken hatsa hartu duen arte. 39 urte zituen Joxemiel Bidadorrek.

Joxemiel Bidador idazle, euskara irakasle eta hizkuntzalaria izateaz gain, dantzari eta dantza ikertzaile garrantzitsua izan da. Dantzaren alorrean "Dantzaren erreforma Euskal Herrian" izan da haren lanik sendoena, baina horrez gain hamaika artikulu eta lanen egilea izan da. Azken aldian, Dantzariak aldizkariaren koordinazio lanetaz arduratzen zen. Iruñeko Duguna dantza taldearekin eta Iruñeko San Lorenzoko dantzariekin aritu da dantzan besteak beste.

Dantza ikertzailea

1970. urtean jaio zen Bidador Iruñean.  Euskal Filologian lizentziatu zen eta euskara irakasle aritu zen lehen urteotan. Ondoren euskara eta literatura irakasle lanetan aritu da bigarren hezkuntzan. Idoia bikotearekin bi alaba zituen.

Dantzari kontuetan Duguna dantza taldean jardun zuen 10 urtez. Tarte batean zuzendari lanak bete zituen taldean. San Lorentzoko dantza taldearekin harreman handia izan zuen, eta azken urteotan batez ere talde honekin aritu da dantzan.

Gaztetatik nabarmendu zen Bidador dantza ikertzaile lanetan. 1993an, hogeitairu urterekin sinatu zuen dantzaren inguruko lehen ikerketa lan garrantzitsua, Cuadernos de Etnologia y Etnografia Navarra aldizkarian argitaratu zen "Materiales para una bibliografia sobre danza vasca". Gaur egun ere oso gida baliagarria da bibliografia hori euskal dantzaren inguruko ikerketak egiteko. Aldizkari horretan bertan argitaratu zituen ondoko urteetan bere zenbait lan, hain zuzen ere bere ikerketa mamitsuenen norabidea erakutsiko zutenak. Izan ere, eliz-gizonek dantzaren inguruan esandakoek toki asko hartu izan baitute bere lanetan.

Dantzaz gain, literatura eta hizkuntzalaritza lanak jorratu ditu Joxemiel Bidadorrek, eta azken urteotan Euskaltzaindiarentzat  hainbat txosten egiten aritu da.

Dantza lan nagusiak

Zalantzarik gabe "Dantzaren erreforma Euskal Herrian" izan da Joxemiel Bidador-ek utzi digun lan mardulena. Miguel de Unamuno saiakera saria jaso zuen lan horrek 2005ean.  XVI-XX. mende bitartean Euskal Herrian dantzaren inguruan elizgizonek esandakoen bilketa eta analisi lan zabala da lan  hori. 

Horrez gain aipatzekoa da "Calendario de fiestas y danzas tradicionales en el País Vasco" lanean bera arduratu zela Nafarroako dantzen berri emateaz. Lan hori egiteko Nafarroako dantzen behaketa zehatza egin zuen 2000. urtean zehar eta horren berri emanez hitzaldi interesgarriak eskaini zituen.

Ikerketaz gain dibulgazioa ere jorratu zuen Bidadorrek. 2000-2002 urte bitartean Diario de Noticias de Navarra egunkarian dantzaren inguruko kolaborazio sorta mamitsu bat argitaratu zuen. Iruñeko San Lorenzoko dantzarien talde sorrera eta plazaratzean parte hartu zuen, eta haren berri emanez artikulu interesgarria argitaratu zuen Txistulari aldizkarian.

2005. urtean, Nafarroako Dantzarien Biltzarrak antolatuta, bi hitzaldi eskaini zituen dantza taldeetako kideentzat Iruñean. Batetik, dantza taldeetako liburutegiaren inguruko hitzaldia eskaini zuen. Bestetik, Dantzaren erreforma Euskal Herrian lanaren sintesia egin zuen eta haren kronika irakur daiteke Iruñeko ferietan blogean. Azken urteotan, Euskal Dantzarien Biltzarraren "Dantzariak" aldizkariaren koordinazio lanak bere gain hartu zituen, eta berak gidatuta eta bere artikulu batzuekin argitaratu da 55. zenbakia.

 

Literatura eta filologia lanak

Dantzaz gain literatura eta filologia lanak egin ditu Joxemiel Bidadorrek bere ibilbidean. Euskal Idazleen Elkarteko kidea zen, eta euskal idazle klasikoeen inguruko hainbat artikulu idatzi zituen Euskaldunon Egunkarian, Nafarkaria gehigarrian hain zuzen ere. Euskaltzaindiaren Euskera aldizkarian, edo Eusko Ikaskuntzaren Fontes Linguae Vasconum eta RIEV aldizkarietan argitaratu izan ditu zientzia lanak. Materiales para una historia de la literatura vasca en Navarra (2004) lana izan du arlo honetako emaitzarik mardulena. Euskal Idazleen Elkartearen webgunean bere fitxan ikus daiteke egindako lanen zerrenda.

 

Azken agurra martxoaren 3an, asteazkenean, arratsaldeko 16:30ean, Baternainen egingo zaio, eta martxoaren 4an, ostegunean, omenaldi zibila egingo zaio.


Bibliografia (dantza alorrekoak)

1993. "Pedro Antonio Añibarro Aitaren Misionari euscalduna liburuan dantzei buruz dakartzan 66. eta 67. dotrinak bere adibideekin", Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra, 61. zk., 13-40 orr.

1993. "Materiales para una bibliografía sobre danza vasca", Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra, 62. zk., 65-114 orr.

1995. "Arte koreografikoaren semiotika baterako", Egan, 50. zk., 45-60 orr.

1996. "Un edicto contra las danzas del obispo de Pamplona Juan Lorenzo Irigoyen Dutari (1769)", Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra, 67. zk., 13-18 orr.

1997. "El dominico Antonio Garcés a su paso por Euskal Herria y su opinión sobre la danza", Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra n, 69. zk., 25-35 orr.

1998. "Azpiazu y su descripción de las diversiones públicas de Guipúzcoa (1858)", Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra , 72. zk., 285-306 orr.

1999. "Las danzas de San Lorenzo de Pamplona", Txistulari, 180. zk., 9-13 orr.

2004. Fdez. de Larrinoa (editor) eta beste autore batzuekin: Calendario de fiestas y danzas tradicionales en el País Vasco, Eusko Jaurlaritza, Gasteiz.

2005. Dantzaren erreforma Euskal Herrian, Bilboko Udala, Bilbo.

2006. "Bibliografia sobre danza vasca: la biblioteca básica del grupo", Dantzariak, 53, Euskal Dantzarien Biltzarra, Bilbo.

2009. "El Corpus Christi pamplones". Dantzariak, 55, Euskal Dantzarien Biltzarra, Bilbo.

 

Artikuluak prentsan

 

Bidador-en heriotzaren oihartzuna

 

Blog bat zabaldu dute Joxemiel-i buruzko oroitzapenak eta agur-mezuak bilduz:

 

Zaldieroak Bidadorri eskaini dio martxoaren 4an Berrian argitaratu duen zinta:

 

 Asisko Urmenetak ere eskaini dio biñeta Argian:

 

Dokumentuaren akzioak

user
2010/03/12 13:19

Eskerrikasko zuzenketagatik Ekaitz. Aldatu dugu aipamen hori. Besarkada bat San Lorentzoko dantzari guztiei!

ikasle ohia
2010/03/02 22:09

agur eta eskerrik asko joxemi,beti bihotzea izango zaitut...

2010/03/02 16:54

Doluminak familia osoarendako! Ez adiorik Joxemiel!

2010/03/02 17:05

Kolpe izugarria da. Euskal dantzei buruz gehien zekien lagunetako bat izateaz gain, lankidetzarako eta laguntzeko prest izaten zen beti Bidador. Dolumiñak eta besakarda handi bat familia, lagun eta dantzari-kide guztiei. oier.

Ekaitz Santazilia
2010/03/11 22:11

Ohar ttiki bat. Zinez garrantzirik gabea, baina egiaren alde:

Egunotan behin eta berriz anitz lekutan errepikatu bada ere, Joxemi ez zen San Lorentzoko dantzen sorreran partaide zuzen izan. Are gehiago, danzanteen estreinaldiko lehen alineazioan ez zegoen, denak baitziren orduan Iruña Taldeko dantzari. Egia da hasi eta segituan sartu zela eta geroztik lan bikaina egin duela (taldearen bilakaeran eragin handikoa izan da haren aportazioa). Sorreran egon ez arren, gaur egun era guztiz aktiboan hartzen zuen parte (esanen genuke gainontzeko taldeetan baino gehiago) eta hori gutxi aipatu izan da. Hortaz, bapateko galera hau arras bortitza izan da San Lorentzoko danzanteendako, ez hizkuntzalaria, edo ikertzailea joan delako soilik, baizik eta adiskidea, partaidea galdu dugulako. Ez da urtebete ere pasa Paternainen bildu ginenetik, edo Gaitero egunean Laguardiako karrikak dantzan zeharkatu genituenetik.

Danzanteen hurrengo bilkurak dudarik gabe ez du ohi bezalako gozotasunik izanen, hutsune nabarmena izanen baitu.

Ekaitz San Lorentzoko Danzanteak

Patxi
2010/03/02 17:46

Doluminak eta besarkada haundi bat bere familiari. Buru argi eta emankorra joan zaigu bapatean. Gogoan izanen zaitugu Joxemiel!! gurekin beti

Asier A.
2010/03/03 00:36

Lan eskerga egin zuen Joxemielek Nafarroako idazle euskaldunen lan (gehienetan) ezezagunak ezagutarazte aldera. Horietako anitzen berri Egunkariaren NAFARKARIA gehigarrian eman zuen, "Klasiko bitxi, arront klasiko" atalean; badakit bertze gauza asko eta asko ere egin zituela, baina horregatik bakarrik gure heroien zerrendan tokitxoa merezi du.

agur, eta ikusi arte

Erantzun

Erantzuna emateko identifikatu egin behar zara, gure webgunean erabiltzaile bat sortuz.