Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak
Hemen zaude: Hasiera Komunitatea Dantzan

Orain arteko ekarpenak

Amezketa: Talai-dantza 2021

2021/02/14

"Talai, talai, ♬♬♬♬. talai, talai, ♬♬♬♬. 

Guk dakigula behintzat, Aralarko inguruotan, XIX. mendetik inauterietan izan dira. Mozorro, txantxo, makila-dantza eta hotsak. Etenaldiak ere bai. Gerra garaian adibidez. Ondorena ere ez zen samurra izan. Ospatu ziren urte batzuetan, etenaldia etorri zen berriz ere. Ospakizunak berriz ere eta ixilunea. 76tik aurrera ordea, 45 urtetan, etenik gabe zuen etxe ataritan izan gara. 

Eskerrik asko zuen harrera onengatik, zuen limosna, kafe-anisak, monjauak, erroskilak, sagardo berri, algarak, kontuak eta hitz aspertuak. Eskerrik asko.

Aurten ordea, izurritearengatik ezin izango dugu zuen etxe ataritan egon. Baina hala ere, ez pentsa dantzarik eskaini gabe geratuko garenik. Berriz aukera izan artean, berriz zuen etxe atarian topatu arte, zaindu, izan pazientzia, etorriko dira eta urte hobeak.

Gora inauteriak eta gora talaik."

2021eko Iruinkokoa Dantzan-en bitartez jarraitu ahal izanen da igandean

2021/02/12

Inauteri gehienak bertan behera geratu eta batera eta bestera joateko aukerarik ez badago ere, Iruinkokoa (Iruñeko inauteri euskalduna) zuzenean etxetik jarraitzeko aukera izanen da heldu den igande honetan, otsailak 14, online . Antolatzaileek  12:30ean zehaztu dute hitzordua, eta une horretan ...

Gehiago irakurri

Eibar: Koko-dantzak bideoan 2021

2021/02/11

Aratusterik ezin ospatu, Kezka dantza taldeko Koko-dantzariek eta Kokomarruek bideo baten bidez zabaldu nahi izan dute Eibarko inauterien soinua. Mandiola bailaran egindako grabaketan Hartza, Martin perratzailea, Batista kojua, Arraguetako Ama Birjina, Sasikartia, aixerixak, masustak, mamarruak, koko-dantzariak, burburixuak, Kattalin eta Manuela eta Eibarko inauteriko gainontzeko kokomoko guztiak Adolfo Jainaga, Unai Narbaiza, Enrike Montero eta Iraide Ansorena musikarien doinura. Esker bereziak Azpiri eta Mandiola Azpiko baserritarrei. Irudiak: Idoia Lahidalga. Eibarko Klub Deportiboko Kezka dantza taldea Eibarko Udalaren laguntzarekin, Eibar, 2021-02-11.

 

ImproK, gorputza mugitu eta inprobisatzeko jolas pedagogikoa

2021/02/08

Haurrekin dantza garaikidea lantzeko ImproK karta jolasa sortu berri dute Justine Marouzek eta Nuria Gomisek. Marouze dantzaria, pedagogoa eta dantza irakaslea da, eta bere ikasleekin sortzen zitzaizkion baliabide faltetatik abiatuta sortu du karta jokoa. Kanaldudeko Harri Salda programan Joana O...

Gehiago irakurri

Zubieta: Inauteriak 2021 Zubietako eta Iturengo joaldunak

2021/02/03

Astelehenean Zubietako joaldunek Iturenenera bisita egin zuten, eta, asteartean, berriz, iturendarrek itzuli diete bisita zubietarrei. Bezperan egin zuten hurrengo egunerako zita eta atzo asteartea, arratsaldeko 16:00ak aldera Zubietako herri sarreran elkartu ziren bi taldeak, eta jarraian elkarrekin astindu zituzten joareak. Musukoak jantzita eta distantziak zainduta egin behar izan dute aurtengo jarduna. Hasiera batean dena bertan behera uztea erabaki bazen ere, azken orduan joaldun batzuek urteroko zitari eutsi diote. Aurtizkoak ere ez dira etxean gelditu, baina nahiago izan dute auzotik ez ateratzea. Horrela, Aurtitzen bertan egin dituzte ateraldiak. Zubietako eta Iturengo joaldunak, Zubieta, 2021-02-02.

Ituren: Inauteriak 2021 Zubietako eta Iturengo joaldunak

2021/02/02

Urtarrileko azken igande ondorengo astelehenean Zubietako joaldunek iturendarrei bisita egiteko ohitura dute, eta, asteartean, alderantziz. Inauteriak ez ospatzeko eta kanpoko jendeari Malerrekara ez hurbiltzeko deia egin da, baina joaldunek inauteriei keinua egin izan diete astelehenez. Musukoak jantzita eta distantziak zainduta Zubietako joaldunak Iturenera joan dira bertakoekin elkartzera. Aurtizko joaldunek, aurtengoagatik, nahiago izan dute etxean gelditu. Azken urteetako festa erraldoi eta masifikazio jendetsuetatik aparte, duela hamarkada batzuk egin ohi zen antzera ibili dira aurten: joaldun gutxiago eta ikuslerik apenas. Inauterietan ezinbestekoak diren lagunarteko mokaduak eta jan edanak ezin izango dituzte egin aurtengoan, baina, gutxienez, joareak astindu dituzte. Zubietako eta Iturengo joaldunak, Ituren, 2021-02-01.

Zubieta: Joaldunen inguruko testigantzak

2021/02/01

Zubietako joaldunei buruzko testigantzak ditugu honakoak, Euskokultur Fundazioak bilduak Navarchivo proiektuaren baitan. 1950. hamarkadako aldaketa eta ohiturei dagozkie lekukotasunak. Garai batean lasterka ibiltzen omen ziren Zubietako joaldunak, baina iturendar baten eraginez urratsa aldatu zuten. Gaur egun ere zubietarrek momentu batean egiten dutela korrikaldia azaldu du Ignacio Santestebanek. Alejandro Santestebanek, ordea, dio egungo lasterketa hori ez dela  duela urte batzuk egiten zen bera. Kontatzen du Pedro Monako izeneko iturendarra joan zela 1950. urtean Zubietara eta haren eraginez aldatu zutela zubietarrek urratsa. Labaienen eta Elgorriagan ere bazirela joaldunak, jantzirik gabekoak hori bai, ardi eta joare hutsez ibiltzen ziren. Horrela ateratzen omen ziren Zubietan ere 1950eko hamarkadara arte, orduan hasi ziren ttuntturroak eta janzten. Juainas Paulek, berriz, joaldun gazteek taldera sartzeko zituzten betebeharrak azaltzen ditu. Ofizialki eskatu beharra zegoela eta dantza bat egin behar izaten zutela joaldun gaiek. Irudiak: Jaime Albillos (1969) eta Euskokultur fundazioa (2011). Elkarrizketatzailea: Maite Lakar. Zubietako joaldunen inguruko testigantzak. 

 

 

 

Mentxu Alkorta dantzaria eta soinujolea hil da

2021/01/25

Dantza klasikoan, garaikidean eta trikiti munduan ibili den Mentxu Alkorta Arzak (Donostia, 1947 - Erratzu, 2021) hil da. Dantza klasikoan formatu zen lehendabizi eta ondoren Anexa Euskal Herriko lehenengo dantza garaikide konpainiako kide izan zen. Dantza garaikidean dantzari profesionala i...

Gehiago irakurri

Festak ez dira ospatu, baina alkate-dantza egin dute Lakuntzan

2021/01/22

San Saastin jaiak bertan behera gelditu dira Lakuntzan, baina kintoek alkate-dantza dantzatzeko ohitura ez etetea erabaki dute. Hori horrela, San Sebastian egunean, arratsaldeko 18:30ak aldera plazaratu dira neska-mutil gazteak. Dantzari segida emateko erabakia hartu dute, baina osasun neurriak kon...

Gehiago irakurri

Zumarraga: Santa Isabel 1948 ezpata-dantza, aurreskua eta erromeria

2021/01/21

Orain 70 urte pasako Santa Isabel festa Zumarragan, ezpata-dantza, aurreskua eta erromeria barne, erakusten duten filmazio ederra ezagutzera eman du Jose Busca Otaegiren (1907) familiak. Hain zuzen, Jose Busca Otaegik 1948 urte inguruan egindako grabaketen artean, urte horretakoa izan daitekeen Santa Isabel eguneko ospakizunak ere ageri dira. Familiak gordeta zituen zintak Euskal Filmategira eraman, bertan digitalizatu eta bueltan eskuratu dituztenean ezagutzera eman dituzte.

Santa Isabel eguna Zumarragan

Jakina da festa egun handia dela Zumarragan Santa Isabel, uztailaren 2a. Goizean abiatzen dira ezpata-dantzariak, udal-agintariak eta herritarrak, herritik aparte, mendi-aldera dagoen Antioko baselizarantz belarrezko alfonbra berdez estalitako kaleetan barrena. Baselizen katedraltzat jotzen den Antioko baseliza ederraren aldare aurrean dantzatzen dute ezpata-dantza eta kanpoaldean jarraitzen du dantzak eta festak, horren ondotik etortzen den erromeriarekin. Egun hori 1948ean nola ospatu zen ikusteko aukera eskaintzen du filmazioak, eta beraz, bai festa, bai dantzan urteotan izan diren aldaketak antzemateko modua ere.

Udaletxetik elizara, elizatik baselizara

Ezpata-dantzari dagokionez 0:25ean ageri dira dantzariak lehen aldiz, txistulariak aurretik dituztela udaletxetik irteten. Udaletxetik elizara sartzen dira (0:47), Buscaren esanetan "Ama Birjinari baimena eskatzeko gora igotzeko". Elizatik irteeran (01:01) txistulari, ezpata-dantzari, monagillo eta apaiz, udal-agintari eta Guardia Zibilek osatutako segizioak Antiorako bidea hartzen du, aguazilak atzetik dituztela suziriekin.  

Zumarragako irudi panoramikoak erakusten ditu Buscaren begiradak ondoko planoetan (01:23-02:03): Elizaren kanpandorrea, herriaren ikusmira, baserri baten ataria eta herritarrak Antiorako malda igotzen. Antioko baseliza barrutik ikusten ditu kamerak (02:05) ezpata-dantzariak iristen. Elizatik irteeran (02:17), Ama Birjina ateratzen dute prozesiora, ezpata-dantzariak aurretik dituztela. Kanpoaldean gero eta animazio handiagoa antzematen da (03:17).

Aurreskua

Eliza barruan argi nahikorik ez zuen izango agian eta horregatik kanpoko dantza-irudiak ageri dira nagusiki filmean. Aurreskuaren zenbait pasarte ikus daitezke (03:30). Hasieratik deigarria gertatzen dena da dantzariek aurreskua dantzatzerakoan egiten dituzten desplazamendu zabalak. Garai horretako beste filmaketa batzuetan ere ikusten da hori. Dantzari bat sokan dantzan ikusteko aukera dago (03:40), eta hor agerikoa da zangoak gora altxatzerakoan ez direla belaunak luze jartzen gaur egun egiten den modura. Zerbitzariek gonbidatu bat sokaren erdira ekarri (03:48) eta aurreskuak agurra dantzatzen dion unea ere ikusten da, eta ondoren beste horrenbeste atzeskuari aurkezten dioten bigarren gonbidatuarekin (04:02). Berriz ere sokan dantzan (04:16) eta aurreskua eta atzeskuaren arteko desafioa (04:21) joan-etorri luzeekin eta elkar gurutzatuz joan-etorri horietan. Kalejirarekin (04:38) bukatzen da zinta bobina. 

Dantzaren bilakaera ikusteko interesgarria da Zumarragako ezpata-dantzaren eta aurreskuaren batzuetako irudiak ikusi eta haiekin konparatzea, hala nola, 1920ko hamarkadan Manuel Intxaustik egindako ezpata-dantzaren eta aurreskuaren filmaketak, edo 1974an Raices programarako egindakoa.

Erromeria

1948ko erromeriako irudi ederrak ikus daitezke filmaren ondoko minutuetan. Lagunartean jatorduak (4:50), mahaikada handiak, lagun-taldeak hizketa alaian, eta erromeriako dantzak. Taberna ondoan korro txiki bat dantza-soltean (05:35), oholtza txikiaren gainean musikariak (5:40): bi soinujole, dultzainero bat eta atabalaria. Inguruan herri oso bat dantza eta festan, borobil txikietan. Festaren, erromeriaren irudiek osatzen dituzte ondoko minutuak (06:00-08:12), horietako asko nobedadea zen kameraren aurrean posatzen herritarrak. Arratsaldean (08:13) Antio utzi eta Zumarragara jaisten dira herritarrak. Festetako ohiko kalejirak, batzuk sokan eta besteak lagun-taldeak elkarri besotik helduta saltoka dabiltzala ikus daitezke (08:33). 

Grabaketen data

Jose Busca Otaegiren biloba Fernando Álvarez Buscak eraman ditu filmak Euskal Filmategira, eta mp4 formatuan bueltan ekarritakoan eman ditu ezagutzera. Gotzon Aranbururen bidez jaso du Jonmikel Intsaustik eta honek helarazi digu Dantzan.eus-era. Irudien data eta xehetasunak biltzeko Jose Busca Otaegiren seme den Jose Ignaciorekin hitz egin dugu. Jose Ignacio Busca 1952an jaio zen, eta, beraz, bera jaio aurreko urteetan egin zituen bere aitak grabaketak.

Tomabistasa zeukan Jose Buscak eta bi urteko epean zenbait grabaketa egin zituen horrekin, adibidez, 1948ko jaunartzea, urte hartan Zumarragan jaunartzea egin zuten ume guztiak ageri direlarik. Horretan oinarrituta sumatzen du Jose Ignacio Buscak Santa Isabel eguneko filmaketa 1948koa izan daitekeela, eta hori ez bada gehienez urtebete lehenago edo urtebete beranduagokoa. Data hori bat dator Euskal Filmategian egotzi diotenarekin. Filmategiko kontserbazio zuzendari den Ion Lopez-ek azaldu digunez, Buscak egindako beste grabazioetako batean auto baten matrikula ikusten da eta Filmategiko teknikariek ikusi zuten auto hori 1944 eta 1951 bitartean izan zela zirkulazioan.

Irudietan ageri direnetako batzuk

Bera jaio aurretik egindako grabazioa izan arren, Jose Ignacio Buscak irudietan ageri direnetako batzuk ezagutu ditu. Dantzarien artean bi aipatu dizkigu: Inixio Zaldua eta Imanol Apaolaza. Inixio Zaldua Alzueta (1928-2018) galtza gorriekin ageri den dantzarietako bat da, kapitainetako bat da, beraz, eta aurreskua dantzatzen ageri da filmean. Hogei urteko gaztea izango zen dantzan ageri den unean. Imanol Apaolaza Auzmendi (1930-2008), berriz, galtza zuriz jantzita, ezpata-dantzaren eta aurreskuaren sokan ageri da. Apaolaza bitxi eta erloju-dendakoa, Juanita alarguna 90 urterekin bizi duela argitu digu Jose Ignacio Buscak, eta agian berak eman ditzakeela argibide gehiago irudietan ageri direnez.

Irudietan ageri diren beste zenbait herritar ere aipatu dizkigu Jose Ignacio Buscak. Filmeko lehen irudietan (0:00-0:15) plaza hutsaren erdian bi gizon ageri dira, etxaferoak edo suziriak botatzen: Prontxio eta Timoteo dira, aguazilak. Ondoren (0:15-0:20) beste bi gizon ageri dira zaldi bat laguntzen. Buscaren iritziz Iburreta tabernakoak izan daitezke horiek, erromeriarako Antion taberna jartzen zuten eta trasteak igotzeko erabiltzen zuten zaldia. Filmean zehar ageri dira ere beste zenbait herritar ezagun, hala nola, Don Domingo parrokoa, edo Jose Maria Busca Isusi gastronomo ezaguna. 

Irudiak: Jose Busca Otaegi. Ezpata-dantza, aurreskua eta erromeria, Zumarraga, 1948-07-02.

Dantzan

Dantzan

dantzan 2001. urtean sortu zen eta 2003tik dantzan.com dantza sustatu eta hedatzeko elkarteak kudeatzen du.


Babestu dantzan.com