Orain arteko ekarpenak

Pasa den maiatzaren 4an, Euskal Dantzarien Biltzarrak lehendakari berria hautatu du. Joseba Altube barakaldotarrak hartu du Xabier Mendizabal donostiarraren lekukoa. Araba, Gipuzkoa, Iparralde, Bizkaia eta Nafarroako dantzarien biltzarreko ordezkaritzak bilduta egin da EDBren presidente berria hautatzeko batzarra eta Joseba Altuberen hautagaitzak aldeko lau bozka eta abstentzio bat jaso ditu.

Udaberriko jaialdia antolatu du Galdakaon Andra Mari dantza taldeak. Euskal Herriko dantza talde desberdinek parte hartuko dute zenbait asteburutan emanaldiak eskainiz. Fustiñanako Barde Ribera dantza taldea, Gasteizko Indarra Euskal Kultur Elkartea, eta Elgoibarko Haritz dantzari taldeak izango dira maiatza eta ekaina bitartean Galdakaon dantza emanaldiak eskaintzen.

Felipe Martitegi Iturrioz (Muxika, 1919). Bilbon zegoela, karneta bertan utzita, domeka batean Zugastietako erromeriara joan zen. "Txikito" aritzen zen ezpata-dantza erakusten jendearekin "Gora ta gora Euzkadi" abesten. Baina, egun hartan, "Txikito" uhaleria (korreaje) bikoitzarekin eta bi pistolarekin ikusi zuen. Hurrengo egunean, Gernikako Guardia Zibilen kuartelera joateko agindu zion "Gora ta gora Euzkadi" abestearren, berak irakatsia izan arren.

Gipuzkoako Dantza Profesionalen elkarteak errebelazioa saria eman dio Ion Agirretxeri eta dedikazio saria Elvira Ubiernari. Euskadi Irratian, Amaurana irratsaioan elkarrizketatu dute Agirretxe eta ETBn ere erreportajea egin dute saria dela eta.

Argazki zaharrei begira ibiltzeko gonbidapena da honako atal berri hau. Dantza argazki zaharrak hartu, eta haietan aurkitzen ditugun kontu bitxi, harrigarri eta sorpresak denon artean komentatzea. Hasteko, Zuberoako maskaradetako argazki batekin hasiko gara. Sohütan egindako argazkia da, 1934an, eta badauzka hainbat kontu bitxi, bai horixe!

Iaz, eguraldi txarraren ondorioz, ezin izan zen aurreikusitako moduan ospatu Bizkaiko Dantzari Eguna Ugaon, eta aurten berriz bertan egingo dute Bizkaiko Dantzarien Biltzarreko taldeen festa. Maiatzaren 19an izango da Bizkaiko Dantzari Eguna, eta 100 talde inguru bildu ohi dira ekitaldi honetan.

Hungariar eta euskal dantzen topaketa koloretsua egingo da datorren maiatzaren 8an Luhuson. Iparraldeko Dantzarien Biltzarrak koordinatuta, Lapurdiko Getaria dantza taldea, eta Transilvaniako Pipacsok dantza taldeak elkarrekin eskainiko dute dantza ikusgarria.

Espartinak, apretak, alpargatak, abarketak... Euskal dantzari gehienen oinarrizko oinetakoak dira. Garai batean oinetako zabalduena izan zen, eta abarketagileen tailerrak Euskal Herri osoan zabalduta zeuden. Famatuak ziren Maulekoak, eta gaur egun ere Zuberoatik mundu osora saltzen dituzte diseinu bereziko espartinak. Gipuzkoan, abarketagile bakarra geratu da aspaldiko urteetan. Azkoitian dago, Juin du izena, eta Iruretagoiena familiak eusten dio lanbide zaharrari.

Gernikako Elai Alai taldeko ume dantzarietako bat izan zen Jaime Castillo gernikarra. Hamaika urte zituen gerratik ihesi Segundo Olaetak zuzentzen zuen taldearekin munduan bidaiatzen hasi zela. Musika eta dantza mundura bideratutako bizitza artistiko baten hasiera izan zen. Halako batean, ezustean, Ingrid Bergmani jota dantzatzen irakasten aurkitu zuen bere burua. 1960 urtean zen. Montecarlon, "24 ordu emakume baten bizitzan" filmea grabatzen ari ziren, eta euskal ezkontza bat agertzen zen filmean, eta bertan dantzatzeko ikasi behar izan zuen dantza Ingrid Bergman-ek.

Seccion Femeninako jantzien erabilera politikoa aztertu du Carmen Ortiz ikertzaileak eta diktadurak folkloreaz egin zuen erabileran, errejioetako jantziek lehen mailako funtzioa jokatu zutela ondorioztatu du. Frankismoan, dantza ikuskizunak helburu ideologikoekin eta propaganda politikorako nola erabili zituen azaltzen du.