Orain arteko ekarpenak

Nori dagokio dantza baten jatorria aldarrikatzea? Estatu batek izan al dezake kultura-adierazpen baten gaineko jabetza? Eta noiz bihurtzen da partekatutako ondarea edo herri-ondarea kultura-apropiazio ? Ondare immaterialaren inguruko galdera horiek hainbat lekutan agertu izan dira, eta horren ...

Txistuaren gonbidapenari erantzunez makila altxa du buruzagiak, dantzarako deia da, eta horrela dantzan hasi da taldea ere. Dantzari taldearen buru, gidari denak e z du beti jantziak bereizten, baina tresna bereizgarriena darama eskuan: buruzagi-makila. Buruzagiaren eskuan doan objektu hori ez d...

Uda hurbiltzen denean, Euskal Herriko hainbat kale ihi eta iratzez estaltzen dira, leiho eta atariak adar berdez apaintzen, eta plazak lorez eta usainez betetzen. Prozesioak eta ospakizunak naturaren presentziaz inguratuta egiten dira, lurra bera errituaren parte bihurtzeraino. Corpus Christi, Best...

Gaua oraindik ilun dagoenean entzun da oilarraren kukurrukua. Urrutitik, baina argi: badator eguna, argia. Isiltasuna apurtu eta pixkanaka argiak lekua hartuko du. Euskal Herriko eta Europako erritu-sisteman muga-izaerako sinboloa da oilarra: gauaren eta egunaren artean, iluntasunaren eta argiare...

Maiatzarekin batera hasiko dira altxatzen zuhaitzak eta aterako dira erreginak dantzara. Maiatza, loraila, hostaroa, orrila... loreen hilabetea da, eta Europa osoan zehar agertuko dira zuhaitz edo zutoin baten inguruko dantzak eta lorez jantzitako gazteen kantak eta eskeak. Hilabetearen izena Mai...

Inauteriak mozorro dibertimenduak izateaz gainera, sinbolo eta misterio harrigarrien gordailu ere dira badira. Maskaren atzean mendeetako sinboloak, errituak eta komunitate-harremanak transmititzen dira. Tokian tokiko izenak, formak eta funtzioak izan arren, jakinekoa da ez direla Euskal Herrira mu...

Gure jaietan ezagutzen ditugun zenbait ezpata-dantza tradizio luzeko dantzak dira. XXI. mendean ezpata-dantzen loraldia bizitzen ari gara. Hainbat herritan sortu dira ezpata-dantza berriak eta festaren erdigunean txertatu. Ezpatak, makilak, alabardak edota bordoiak eskuetan segizioan, elkar gurutza...

Momentu batean dantza gelditu da, eta dantzariei jan-edana atera zaie. Dantzarientzat deskantsutxoa, eskertza... plazaren erdian dastatzen dute eskaintzen zaiena: ardoa, garagardoa, sagardoa, xanpaina, pastak, pastelak, gazta... Festan jana eta edana ohikoak zaizkigu, baina baita dantzaren barrua...

Nola deitzen da dantzariek batak besteari ipurdian sua piztearen zirraraz jolasean aritzen diren dantza? Ba plego-dantza izan liteke, edo bizker-dantza, edo tatin-dantza sua ipurdian edo Izetz ixetukoa-Baietz ixetukoa...  Ablitasen, Baztanen, Garesen, Bardozen zein Otxandion, bakoitzean bere izena ...

Uztaritzeko Heraitze auzoko Ganixen ohitura berreskuratu dute aurten Hartzaro festibalean. 1927an Jean Baptiste Hiribarrenek grabatutako filmean agertzen diren irudietan oinarrituz, Errobiko Kaskarotak elkarteak galdua zen konpartsa biziberritu nahi izan du.  Baina, nortzuk ziren Ganixak? Hir...