Hemen zaude: Hasiera Komunitatea Emilio Xabier Dueñas

Orain arteko ekarpenak

Hernaniko Maskuri-dantza 2013

2013/05/10

Inaute larunbatero, gazte talde bat Hernaniko plazan biltzen da, soka bat daramate esku batean eta puxika bat bestean. Txistulari taldea, ondo mozorrotuta, haien zain dago. Halako batean, haur eta gazte talde bat inguratu, eta indar osoarekin zigor gogorra eskaintzen diete, puxikarekin gorputz enborra, besoak eta hankak kolpatuz. Itxidura desegin eta beste norabide batean korrika ateratzen dira, taberna batean sartuz. Tarte batean desagertzen dira eta halako batean beste denda batean agertzen dira, gazteak berriz ere inguratuz eta berriz ere kolpatuz. Bi orduz, kaleetan gora eta bera dabiltza, kale, zeharkale, pasabide, denda eta tabernetan. Eszenan agertzen diren bakoitzean, txistulariek doinuaren abiadura areagotzen dute. Bitartean, buruan azeri larrua daraman gazte bat gora eta behera dabil kaleetan, ume eta gazteak puxikarekin jotzen, eta tarteka dantza eginez. Behin plazara iritsita, ekitaldia bukatzeko, puxiken gainean jauzi egin eta hautsi egiten dituzte. Irudiak eta edizioa: Luis Fernando Gonzalez. Zuzendaria eta ekoizpena: Emilio Xabier Dueñas. Hernani, 2013-02-09. (c) E-X Dueñas - Santurtzi, 2013.

Otsagabiako dantzak 2012

2013/05/03

Muskildako Ama Birjinaren omenez Otsagabian ospatzen diren iraileko Ama Birjinaren festetan, dantzariak festaren egiazko protagonista eta festaren gidariak bihurtzen dira eremu publikoan. Dantzari hauentzat, festa, beren lan koreografikoari dagokionez, ofizialki hilaren 7an arratsaldez hasten da. Taldea osatuta eta kaskainetak dantzatuz Kofradiaren maiordomoaren etxeruntz abiatzen dira, Blankoako plazaruntz, eta bertan dantzen errepertorio osoa dantzatuko dute, dagoeneko iluntzen hasita dagoenean. Biharamunean, herri osoa Muskildako Ama Birjinaren Santutegira igotzen da, mezara joateko, baina baita dantzarien lanak ikusteko. Tokia mugatua da eta jendetza biltzen da, baina gaita eta danborren erritmora dantzariek beren dantzak egiten dituzte. Ondoren, Ama Birjinaren irudia ateratzen da, Santutegiaren inguruan eraman eta eukaristia ospatzen da. Arratsaldean, dantzariak, berriz ere, maiordomoaren etxean biltzen dira. Oraingo honetan, 2012 urtean, adin desberdinetako bost dantzari talde elkartu ziren, eta beste horrenbeste gaitero talde. Musika eta festak kaleak hartu zituen bezperetara joateko, eta plaza, leporaino beteta, ikuskizun erraldoiaren eskenatoki bihurtu zen. Dantzak banan-banan egin ziren. Makila-dantzen ostean, pañuelo edo zapiaren txanda dator, eta mozkorraldia bezala alde batera eta bestera dabilen hainbat hankatako intsektuaren sigi-sagako joan-etorriak ikusleen barre algarak eragiten ditu. Bukatzeko jota. Bitxia jota, mugimendu geldoa eta airera botatzen diren ostiko biziak uztartzen dituena, auzokoek plazaren lau aldeetatik dantzariak adoretzen dituzten bitartean. Ohitura bete da beste urte batez. Denboraren iraganean parte hartzaileak eta ikusleak aldatzen joango dira, baina dantzak eta musikak herri nortasuna markatzen jarraituko dute. Ibilbideetan egindako dantzak: Pasacalles. Plazan eta Muskildako Amaren Santutegian egindako dantzen ordena: Emperador, Katxutxa, Danza, Modorro, El Pañuelo, Jota. Otsagabia, 2012-09-07 eta 08. Irudiak eta edizioa: Luis Fernando Gonzalez. Zuzendaria eta ekoizpena: Emilio Xabier Dueñas. (c) E-X Dueñas - Santurtzi, 2012.

Lizartzako inauteriak 2012

2013/04/29

Lizartzak inauteriak 1994. urtean berreskuratu zituenetik, urtez urte, inauterietako aste ofizialaren aurreko larunbatean, goizez, dantzariek, txantxoek eta txistulariek baserrietan aritzen dira, herriko dantzak eskainiz. Garai batean bezala, jakiak eta dirua biltzen dituzte, festa helburu dutela. Baina 2013 honetatik aurrera, dena ez da berdin, zerbait aldatu da. Berreskuratze eta mantentzeren bultzatzaile nagusietako batek, herriko eta familiako tradizio aberats baten oinordekoak, Iñaki Zubeldiak, bere arima mendian utzi du. Bere oroitzapena gogora etorriko zaigu herriko dantzan ikusten ditugun bakoitzean. Baita bere estilo kementsu hura ere, Dantza Sokan aurreskulari aritu zen azken aldietakoa. Grabaketa honetan ageri diren dantzak, baserrietan: 1. Etxe dantza. 2. Bigarrena. 3. Paseoa. 4. Lehenengoa. 5. Bigarrena. 6. Ostiko dantza. 7. Jota. 8. Arin-arin. Lizartza, 2012-02-11. Irudiak eta edizioa: Luis Fernando Gonzalez. Zuzendaria eta ekoizpena: Emilio Xabier Dueñas. (c) E-X Dueñas - Santurtzi, 2012.

Asparrenako inauteriak 2012

2013/04/24

Ilarduia, Egino eta Andoin, Arabako hiru herri txiki hauetan berreskuratutako inauteriak lehen mailako ospakizuna bihurtu dira. Gerra Zibilaren aurretik zeuden mozorro mota guztiak biltzea lortu dute eta ekitaldia dantza tradizionalen eta koreografia berrien bidez indartzea. Ibilbidea Ilarduian hasten da, segidan Eginora jarraitzen du eta Andoin-en bukatzen da. Lehenengoan etxez etxe bisitan joaten dira eta zenbait jaki oparitzen dizkiete. Une horretan "Lastozko gizona" ateratzen dute asto baten gainean. Horrela, segizio zaratatsua Eginora abiatzen da eta bertan dantza gehiago egiten dira. Txokolate beroa hartu eta "Lastozko Gizona" bi mozorrok tiratzen duten gurdi baten gainean jartzen da. Andoin-en bukatzen da ibilbidea, panpina errez eta suaren inguruan dantzatuz. Asparrena, 2012-02-04. Irudiak eta edizioa: Luis Fernando Gonzalez. Zuzendaria eta ekoizpena: Emilio Xabier Dueñas. (c) E-X Dueñas - Santurtzi, 2012.

Sanjoanak Tolosan 2012

2013/04/18

San Joan egunaren goiz osoan, Tolosa konpainia militarren irakin-lapikoa bihurtzen da, pauso martzialez hara eta hona dabiltzanak... Tiro hotsak entzuten dira kaleetan, eta plazan batuta, denek batera egiten dute tiro. Ondoren, prozesioan, dantzariek San Joan Zortzikoa dantzatzen dute, irudiekin batera, erritual erlijiosoa protagonizatuz. Apaindutako kaleetatik pasatzean, airera botatako tiroek segitzun dute parrokia-eliza monumentalera itzuli arte. Eliza aurrean dantzari guztiek batera dantzatutako Zortzikoarekin borobiltzen dute prozesioa. Tolosa, 2012-06-24. Irudiak eta edizioa: Luis Fernando Gonzalez. Zuzendaria eta ekoizpena: Emilio Xabier Dueñas. (c) E-X Dueñas - Santurtzi, 2012.

Uztailaren zazpia Lesakan

2013/01/09

Luis Fernando Gonzalez-en irudi eta edizioarekin, eta Emilio Xabier Dueñas-en lankidetza eta produkzioarekin Lesakako San Fermin eguneko dantza eta tradizioei buruz egindako bideoa aurkezten da hemen. Emilio Xabier Dueñas-ek honela aurkezten du lana: "Nahiz eta ez den San Fermin ez Lesaka ez Iruñeko patroia, bi herri horietan ospatzen da erro sakonenekin santuaren ohorezko ekitaldiak. 'Uztailaren zazpia Lesakan' bideoak, zatika bada ere, Bortzirietako eskualdeko Lesaka herrian musika eta dantzarekin lotuta osaptzen diren ekitaldi nagusiak jasotzen ditu, dagozkien tradiziozko hurrenkeran. Makil-gurutze, etengabeko joan-etorria da, kaleetan gora eta behera, makilak elkarlotuz eta zubiak eginez, Ziarkoakoa multzo lotua da, eta Zubigainekoan dantzariek beren trebetasuna erakusten dute Onin errekaren petriletan. Guzti honen testigu mutu, San Ferminen irudiak, garai bateko sindikoa udalaren sinboloa Bandera Arbola doinura dantzatzen ikusten du. Arratsaldean, bezperak eta bi sexuetako kideak harremanetan jartzeko unea: Mutil Dantza, Neska Dantza, Aurreskua eta Jota eta Porrusalda kuttunak. Bere tradizioei urteko aro desberdinetan eusten dion herri honen egutegian, jai eta koreografia atalaren garrantzia agerian jartzen duten dantzak dira." Irudiak eta edizioa: Luis Fernando González. Ekoizlea: Emilio Xabier Dueñas. Lesaka, 2012-07-07.

Txakolin(a): Mozkortien dantza?

2008/04/17

Garai batean zapore latz eta elaborazio handirik gabekoa zen txakolin(a); gaur, bilakaera txalogarriari esker, hemengo gastronomian ohiko kontsumoko osagai nabarmenetako bat da. Gauzak horrela, azken urteotan jatorrizko izendapena duen eskualde bakoitzak (Arabako Txakolina, Bizkaiko Txakolina eta Getariako Txakolina) denboraldiko uztaren eta emaitzaren aurkezpena egiten du, eta leku horietan izan ohi da, Bakion, Zarautzen… non, azken urteotan eta behin baino gehiagotan dantzatu den, izen bera daraman dantza: "Txakolin(a)".

Gehiago irakurri

Baina... zer da dantza tradizional bat?

2007/12/18

Azken urteotan, zenbait lan desberdinetan ari nintzela, Dantza Tradizionalaren inguruko zenbait mintzalditan aurkitu dut nire burua. Bitxia da, baina ez harrigarria, guztietan ikuspegi desberdinetatik aztertu dela gaia, baina ibilbidearen bukaeran, aurkeztutako esperientziak eta eskuratutako emaitzak beretsuak izan direla:

Gehiago irakurri

Emilio Xabier Dueñas

Emilio Xabier Dueñas