Hemen zaude: Hasiera Komunitatea Iñaki Zugasti Maritzuli konpainia - Neguko Jaiak: Euskal Jantziak / Costumes Basques

Dokumentuaren akzioak

Maritzuli konpainia - Neguko Jaiak: Euskal Jantziak / Costumes Basques

2018/01/02 10:00

2017ko azaroaren hamaikan (11/11), Europa osoko Neguko Festen hasiera den San Martin eguneko erreferentziarekin eta Biarritzeko Kasinoaren eremu ederrean Claude Iruretagoyenak (Maritzuli Konpainia) erakusketa ederra eskaini zion Biarritz eta Euskal Herriari.

Bertan ihauterien eta neguko festen arteko erreferentziak erakutsi zizkigun, beraiek diseinaturiko jantzien bidez.

---

Le onze de novembre de 2017 (11/11), dans le élégant cadre du Casino de Biarritz et utilisant la référence du jour de la Saint Martin où commencent dans toute l’Europe les Fêtes d’Hiver, Claude Iruretagoyena (Maritzuli Konpainia) a montré à la ville de Biarritz et à tout le Pays Basque une belle exposition.

Par la moyenne visuelle des costumes traditionnels conçues et manufacturés par eux, ils nous dévoilent les relations entre les carnavals et les fêtes d’hiver.

---

Argazkiak: Iñaki Zugasti

IZENBURUA

Euskal Jantziak / Costumes Basques

Cortèges – Carnavals et Mascarades / Segidak – Ihauteriak eta Maskaradak

ERAKUSKETAREN EGILEAK

Euskal Jantziak / Costumes Basques

mari-xs  Claude Iruretagoyena & Cie (Maritzuli Konpainia).

Cette exposition a été réalisée par / Egile eta babesleak

La Compagnie Maritzuli Konpainia …

Avec le soutien …

… du Centre Choréographique National d’Aquitaine en Pyrénées Atlantiques

… et du Malandain Ballet de Biarritz.

CARNAVALS – IHAUTERIAK

carnavals-text

(click for photo)

XII eta XIIIgarren mendetik aurrera urtearen bi aroen arteko baloreen konfrontazioa finkatzen dira.

Alde batetik ihauteriak ikuspegi koipetsua, haragikoia, mozkortia, oparia eta lizuna erakusten digu.

Beste alde batetik garizumak ikuspegi gihartsua, arrainjalea, neurritasunezkoa, gaztea eta barauzalea zabaltzen du.

Eliza kristauak VIII-garren mendean inguruan ezarri zuen garizuma eta Aste Santuaren aurreko 40 eguneko epea mugatzen duen latinezko hitzetik dator hitza (Cuadragésima). Epe horretan elizak hainbat jaki eta sexu harreman mugatzen zituen.

Erakusketa honetan beste angelu batetik nahi izan dugu ihauteria aurkeztu, eliza kristauak pixkanaka ezkutatu duen antzinako ikuspegitik, alegia. Mundu osoan, nahiz Europan, nahiz munduko beste txoko askotan topatu genezakeen karnabaletako aztarnetan eragin handia izan duen ezkutatze prozesua izan da.

Udazkena aurrera doan heinean ospakizun ugari dago, gaua luzatzearen prozesuarekin batera festa hauek neguaren solstizioaren ondoren etorriko den aro berria iragartzen dute.

Claude Gaignebet dioen bezala, dantzen, diru-bilketen eta mozorroen garaia da: animalien, basatien eta sexu edo edade aldaketa erakusten duten jantziekin. Dibertimendu hauetan gazte ezkongabeak ibiltzen ziren gehienbat.

Labur biltzen esan dezakegu ihauteriak, zentzu zabalean, prestatzeko denbora tarte zabal bat hartzen duela. Prestatze-tarte hori errito eta ekintza alaiez beteta dago, zikloa ixten duen azkenengo paroxismora heldu arte: Astearte-inautea.

Tarte hau urtearen “ziklo-partadera” bezala ikusi behar da. Sasoi hori eskerrak emateko, birsorkuntzarako eta zaharberritzeko garaia da. Eric Gilik dioen bezala “ … neguaren lotaratze prozesuari amaiera ematen dion landaren izerdiaren eta natura-bizitasunaren itzulera …” da.

Hau dela eta garai honetan hainbat kultu berriztagarriak topatu ditzakegu, hala nola: hildakoen arima-lasaitzekoak, andereen emankortasuna esnatzekoak edo udaberri eta natura pizgarriak. Astearte-inauteko apoteosian bukatzen diren neguko maskaradak, ilargiaren egutegi zaharrean oinarritutako erritoak dira, non urte berri batean sartzeko unea ospatzen zen. Horregatik Astearte-inautearen kokapena ilargiari lotuta dago, neguko solztizioaren bigarren ilbeteari jarraitzen dion lehenengo ilberria delako alegia. Beraz, jai hauek naturari eta zeruari begira zeunden antzinako herritarren sinesmenei loturik daude.

Ondorioz, gure ikuspegian neguko jaiak eta ihauteriak urtearen banda den denbora tarte bateko antzinako sinesmenak eta errituen seinaleak islatzen diren adierazpenak dira. Sasoi hau giza harremanetarako praktikak zabaltzeko sasoi egokia izaten da, esate baterako orduantxe izaten ziren gazteek erkidegoan partaide sartzeko giza ekintzak.

Hartza-kobazulora

San Martin ezpadadantza. Le periode commence / Neguko Jaiak martxan jartzen dira
Le 11-11, le jour de la Saint Martin, l’ours va dormir à sa caverne. / badoa hartza bere lezezulora lo egitera

Erakusketaren argazki orokorrak.

Orokorra-1xs oroko-2xs
Oroko-3xs oroko-4xs
oroko-5xs oroko-6xs

Cavalcades - Kabalkadak

cavalc1

(click for photo)

---

cavalc2

(click for photo)

Entsenaria – Porte drapeau

ensein1xs

(click for photo)

Kottilun gorri

kottilun1xs

(click for photo)

Ponpierrak

ponpi1xs

(click for photo)

Besta gorri

bestag1xs

(click for photo)

Kaskarrotak

kaska1xs

(click for photo)

Jaun eta andere

JaunAndere1

(click for photo)

Makilaria – Tambour major

maki1

(click for photo)

Zapurrak – Sapeurs

zapu1xs

(click for photo)

Oilarrak – Coqs

COQ1xs

(click for photo)

Andere xuri – Dames blanches

DameB1xs

(click for photo)

Basa andere – Dames sauvages

DameSauv1xs

(click for photo)

Bolantak – Volants

bolant1xs

(click for photo)

Mascarades - Maskaradak

maska1

(click for photo)

maska2

(click for photo)

Txerreroa

txerre1xs

(click for photo)

Gathuzaina

Gathu1xs

(click for photo)

Kantiniersa

Kanti1xs

(click for photo)

Zamalzaina / Homme-jupon

zamalz1xs

(click for photo)

Entsenaria / Porte drapeau

entse10xs

(click for photo)

Jaun eta andera

Jaun-And-1

(click for photo)

Laborari - laborarisa / Couple paysan

laborari-sa-1xs

(click for photo)

Buhameak - Bohémiens

Buham1xs

(click for photo)

Kauterrak - Chaudronniers

kauter-1xs

(click for photo)

kauter2xs

(click for photo)

Maka beltza / Maquerelle

maka1xs

(click for photo)

Xorrotxak / Rémouleurs

xorro1xs

(click for photo)

xorro2xs

(click for photo)

---

Dokumentuaren akzioak

Erantzun

Erantzuna emateko identifikatu egin behar zara, gure webgunean erabiltzaile bat sortuz.

Maritzuli konpainia - Neguko Jaiak: Euskal Jantziak / Costumes Basques

Neguko Jaiak - Hartzaren Aroa

Iñaki Zugasti

Iñaki Zugasti