Orain arteko ekarpenak

Dantza-jauziak dantzatzeko izan diren dantzakera anitzen erakusgarri oparoa da honako filmaketa. Kokapen zehatza adierazten digun xehetasunik ikusten ez badugu ere, Lekorneko irudiak omen dira, Guilchertarren oharretan ikusi ahal izan dugunez. Hainbat lagunen urrats aldaerak xeheki erakusten dizkigute irudiak. Zazpi jauziak dantzatzen ari dira, oharrek diotenez. 00:23 Urrats segida baten erdian abiatzen da grabazioa. Zazpi jauzien segida hau bada:   Lauetan erdizka, Jauzi, erdizka, dobla, erdizka.  Azken aurreko erdizkaren itxieran abiatzen dira irudiak. Dobla eta azken erdizka osorik ikus ditzakegu, hartara. Dantzariak nahiko pilatuta daude. Dantzari berriren bat ere sartzen da taldera, eta hortaz, dantzarietako batzuek ez dituzte urrats guztiak egiten, eta erdi geldian daude lehen momentu horietan, pilaketak trabatuta. Alta, lehen erdizkaren itxiera azken urratsa gibelduz egiten dutela konturatzen ahalko gara. Amikuzeko urratsak ixteko manera gogorarazten ahal du horrek.  Dantzarietako batek baina, zapatetan apaindura zuriak dituenak, dantzari jarraitzen dio uneoro, eta bere urraskera ikus dezakegu. Dobla itzuliz egiten du eta bere zortzi urratsak horrela markatzen ditu: Bi urrats luze Hiru urrats motz eta laugarrena doblatua, ondoko erdizka kanpoko zangoarekin abiatu ahal izateko.  Azken erdizka kolpean ixten dute denek, jauziak egin ahal izateko. Dantzaren hirugarren bueltan direla ageri zaigu, zapata zuridun dantzariak saltoka salatu digunez. Jauzi guztiak bata bestearen ondotik egiten ditu, bakoitzaren tartean hatsik hartu gabe.  00:31 Planoa ez da aldatu. Dantzariek tokia hartu dute eta denak ari dira dantzan orain. Dantzari zapata zuridunak bereganatu du berriz kameraren atentzioa. Erdizka sinpleeagokoekin batera, loratuagoak ere egiten ditu, esaterako erdizka lauetan-eko azkena. Bere eskuineko dantzariak dantzakera saltarinagoa du erdizketan. Hurrengo segidan (jauzi-erdizka-dobla-erdizka), jauzi eta dobla itzuliz egiten ditu zapata-zuridun dantzariak. Besteak, aldiz, tartekatzen ditu apaindurarik jabeko jauzia eta dobla itzulia. Bukaerako saltoak berriz ere hatsik hartu gabe egiten dituzte biek.  00:51 Mozketa bat dago grabazioan eta orain beste dantzari multzo bat erakusten digute irudiek. Batzuek galtzak daramatzate, beste batek behintzat, gona. Dantzakera aberastasun handia antzematen dugu. Erdizketan, zenbaitzuk dantzakera saltarinagoa dute, besteek idorragoa, batek urrats bakoitzaren amaieran entrexat erdia egiten du bi zangoak elkar joz. Denek ixten dute urratsa gibel aldera, lehen esan bezala. Jauzi eta dobletan, oinarrizko aldaera egiten dute batzuek, eta besteek aldaera loratua, urratsa itzulian eginez. Bukaerako saltoetan, anarkia dezentekoaren baitan, dantzarietako baten urratsen pikatzeak deitzen du arreta. Sei salto zenbatu ditugu; azkenaurreko bueltan dira, beraz. Ondoko bueltaren lehenengo urratsak ere erakusten dizkigu irudi hartzaileak. 01:19 Mozketaren ondotik, apaindura zuriko zapatadun dantzaria erakusten digute berriz. Ondoan ditu beste zenbait dantzari, batzuk galtzadunak, besteak gonadunak. Kamerak panoramika bat egiten du eskuinera eta hamabi dantzariren oin eta urratsak erakusten dizkigu, anabas zoragarrian. Jiratutako doblak, salto batez itxitako urratsak, urrats saltatuak, urrats pikatuak… ez daude berdin dantzatzen duten bi lagun. Kontuak ongi egin baditugu, Zazpi jauzietako azken saltoak beharko lukete bukaerakoek. 01:36 Baina dantzariek dantzan segitzen dute. Zazpi jauziak egin eta beheruzko itzulia (zazpitik batera) egiten ariko dira, mutil-dantzetan mantendu izan den bezala? Lau salto egiten dituzte segidaren bukaeran. Urratsei dagokionez, lehenago ere aipatutako aberastasunak eta ustezko dantzakera anabasak kontraste egiten du dantzarien sinkronizazioarekin. Dantzariek, segidaren bukaeran hiru salto egin dituztenean moztu da grabazioa. Irudien azterketa eta testuaren erredakzioa: Aritz Ibañez - Euskokultur Fundazioa. Jean-Michel eta Hélène Guilcher gure gurasoek, Biarnoan eta Ipar Euskal Herrian egindako ikerketetan, batzuetan, dantza emanaldiak filmatzeko aukera izan zuten. Haien nahia zen film horiek dagokien eskualdeetako ikerlari eta dantzariei itzultzea. Film horiek gure aitak nahi zuen ordenan muntatu dira. Horregatik, Yvon, Naïk eta Mône seme-alabek, irudiok Euskal Kultur Erakundearen eta Dantzan elkartearen esku utzi nahi ditugu, haien beharren arabera (erakusketak, hitzaldiak, webguneak...) ikusi eta baliatuak izan daitezen, J.M. Guilcher funtsaren aipamena eginez. Meudon-en, 2023ko azaroaren 11n Guilcher familiak haien gurasoak bildutako ondarea Euskal Kultura Erakundearen eta Dantzan elkartearen esku uzteari esker altxor eder hau euskal dantzaren maitaleen esku jartzeko aukera izan da. Irudien ikerketa, erredakzioa eta sareratzeko prestaketa-lanak Euskal Kultur Erakundeak eta Dantzan elkarteak finantzatuak izan dira. Euskal dantzak Guilcher bilduman 1962-1976 Guilcher 01 Ligi-Atherei 1962 Elixiri Guilcher 02 Iruri 1962 Bordazarre Etxahun Guilcher 03 Barkoxe 1963 Uthürri eta Artzanuthürri Guilcher 04 Iruri 1963 Maskaradetako dantzak Guilcher 05 Sohüta 1963 Couchinave, Cazet eta Copen Guilcher 06 Hauze 1976 Altzaiko maskaradak: barrikadak Guilcher 07 Urdiñarbe 1976 Altzaiko maskaradak: barrikadak Guilcher 08 Hauze 1976 Altzaiko maskaradak: jauziak, bralea eta godaleta Guilcher 09 Hauze 1976 Altzaiko maskaradak: ofizioak Guilcher 10 Altzürükü 1963 Urdiñarbeko dantzariak Guilcher 11 Barkoxe 1963 Alexis Pikotxet eta Pierre Üthürri Guilcher 12 Eskiula 1963-1976 Gabota, Godaleta eta Aitzina Pika Guilcher 13 Barkoxe 1962 Etxahun koblakaria pastorala Guilcher 14 Gotaine 1963 Zantxo Azkarra: Satanen errepikak Guilcher 15 Gotaine 1963 Zantxo Azkarra pastorala Guilcher 16 Gotaine 1963 Zantxo Azkarra: moneinak Guilcher 17 Iruri 1966 Comte de Treville pastorala Guilcher 18 Iholdi 1972 Besta Berri Guilcher 19 Iholdi 1972 Besta Berri: dantza-jauziak Guilcher 20 Heleta c.1972 Besta Berri Guilcher 21 Lekorne 1972 Besta Berri Guilcher 22 Lekorne 1972 Zazpi jauziak

Angeluarrak dantza taldearen 60. urteurrenaren kari, Kabalkadak antolatu dituzte irailaren 20an eta 26an, Lapurdiko kostaldeko hirian. Kabalkadak ohikoak dira Lapurdi eta Nafarroa Behereko barnekaldean, horregatik arreta berezia piztu du Angeluko hitzorduak. Prestaketa prozesuan 300 pertsona baino gehiago bildu dira, 16 eta 85 urte bitartekoak, dantzariak —190—, musikariak, antzezleak, jostunak eta beste hainbat laguntzaile barne. Zirtzilek jorratutako gaien artean, etxebizizaren arazoa, euskararen egoera hirian, ika-mika politikoak eta beste.  Bolantek eta Kaskarotek Azkaindarrak, Kontra-dantzak, Makilariarena, Makila-txiki, Dantza-luzea eta Muxikoak dantzatu dituzte besteren artean. 2002an eman zituzten Kabalkadak azkenekoz Angelun eta aurtengo proiektua komunitatea trinkotu eta euskara sustatzeko erabili nahi izan dute antolatzaileek.  Irudiak: Aritz Ibañez. Kabalkadak, Angelu, 2026-09-20.

San Esteban egunez Eneko Etxaniz eta Haitz Gurrutxaga Beran izan dira, eta eguneko dantza-errepertorioan ipini dute begia: bordon-dantza, makila-dantzak, bandera-dantza eta aurreskua. Goizean, mezaren atarian, udalbatzak txistu-doinuen eta dantzarien laguntzaz, herriko etxetik San Esteban elizarako bidea egiten du. Meza ostean, bandera-dantzak hartu du plaza; ondoren, bordon-dantza eta makila-dantzak dantzatu dituzte, eta aurreskua arratsaldean. Bortzirietan, elkarrengandik kilometro gutxira dauden herriek dantza-errepertorio hurbilak dituztela ikusi dute, eta Lesakako dantzekin alderatu dituzte Enekok eta Haitzek. Irudiak: Haitz Gurrutxaga. Aurkezlea: Eneko Etxaniz. Bordon-dantza, makila-dantzak, bandera-dantza, aurreskua, San Esteban, 2026-08-03. Dantza-planak 01 Tolosa 2026 bordon-dantza Dantza-planak 02 Berriz 2026 dantzari-dantza Dantza-planak 03 Bera 2026 bordon-dantza